Ngành công nghệ chế biến sữa trên thế giới hiện nay thường bổ sung các chất Probitic nhằm tăng cường hấp thu dinh dưỡng và phòng chống 1 số bệnh đường ruột cho người dùng.

Tổ chức y tế (WHO) năm 2002 định nghĩa Probiotic “Chất cận sinh” là các vi sinh vật sống (bao gồm vi khuẩn và nấm men) nếu mang vào với lượng đầy đủ và có hàm lượng ổn định sẽ cải thiện sự cân bằng vi khuẩn chí duong ruột và có lợi cho sức khoẻ.

Thực ra từ xa xưa loài người đã biết sử dụng các “chất cận sinh” này thông qua các thức ăn cổ điển như sữa chua (Yaourt) ở phương Tây và dưa chua, kim chi ở phương Đông. Đó là những thực phẩm lên men Lactic sử dụng các vi khuẩn Stretococcus và Lactobacillus có tác dụng chống rối loạn tiêu hoá, tăng hấp thụ dinh dưỡng chống độc, chống lão hoá, tăng cường miễn dịch và kéo dài tuổi thọ.

Hệ tiêu hoá của trẻ khoẻ mạnh phải có 1 tập hợp với tỷ lệ cân đối các loại vi khuẩn đường ruột gọi là sự cân bằng vi khuẩn chí, chúng giúp trẻ tiêu hoá thức ăn bằng cách tiết các Enzym, vitamin… và tạo hàng rào chống sự xâm nhập của các vi khuẩn gây bệnh qua cơ chế “cạnh tranh sinh tồn” và tiết kháng sinh.

Thức ăn đóng vai trò rất quan trọng trong thành phần của vi khuẩn đường ruột. Lúc mới sinh ống tiêu hoa của trẻ còn vô khuẩn. .Ở 85% trẻ bú sữa mẹ có số lượng vi khuẩn ít thay đổi, chủ yếu là nhóm Bifidobacteriae nguồn gốc từ người mẹ, trong khi nhóm không bú sữa mẹ tỷ lệ này là 40%. Đến 2 tháng tuổi hệ vi khuẩn đường ruột không thay đổi và từ 2 năm tuổi chúng có thành phần như ở ruột người lớn. Ở cơ thể trẻ khoẻ mạnh vi khuẩn kỵ khí chiếm phần lớn tới 95 % với hàm lượng 10⁹-10¹¹ khuẩn/ml gồm khoảng 20 loài và 5% còn lại là vi khuẩn hiếu khí với số loài và hàm lượng ít hơn (10⁶-10⁹ khuẩn/ml). Khi mất cân bang hệ vi khuẩn chí do nhiễm bệnh hoặc do sử dụng kháng sinh kéo dài… trẻ sẽ bị rối loạn tiêu hoá, đau bụng, tiêu chảy, ỉa phân sống. Rối loạn tiêu hoá kéo dài dẫn đến còi xương, suy dinh dưỡng, nhẹ cân, chậm lớn và dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác.

Ngoài tác dụng phòng chống rối loạn tiêu hoá, bổ sung chất cận sinh vào thực phẩm sữa cho trẻ còn có các tác dụng sau  :

-          Chống táo bón(tác dụng nhuận tràng) ,viêm ruột mãn , trướng bụng đầy hơi, ỉa phân sống.

-          Tăng hệ số tiêu hoá nhờ bổ sung Enzym tiêu hoá các thành phần sữa,tinh bột, đạm trong thức ăn.

-          Tăng cường chức năng miễn dịch, chống dị ứng, giảm Cholesterol trong máu và ngăn ngừa ung thư đại tràng.

-          Ở Anh, TS. S.Cutting đã nghiên cứu và ứng dụng nhiều chủng vi khuẩn bổ sung vào thức ăn hoặc dạng thực phẩm thuốc (viên nén, viên nang, cốm, bột) có tác dụng kháng độc tố, tạo miễn dịch và sinh nhiều vitamin, interferon và caroten.

-          Ở Mỹ(2004) người ta đã thử nghiệm thành công việc bổ sung Lactobacillus đông khô vào thành phần sữa tổng hợp có tác dụng ngăn ngừa nửa triệu ca trẻ nhiễm HIV hàng năm lây qua đường bú sữa mẹ.

-      Một nghiên cứu ở Trung Quốc năm 2009 cho thấy trẻ uống một loại hỗn hợp vi khuẩn probiotics có trong sữa, sữa chua hai lần mỗi ngày trong mùa đông và mùa xuân thường ít cảm lạnh, cần ít thuốc kháng sinh hơn so với trẻ uống sữa không có probiotics. Cuộc nghiên cứu liên quan tới 326 trẻ em từ 3 - 5 tuổi, được chia làm 3 nhóm: Nhóm 1 dùng sữa có vi khuẩn Lactobacilus acidophilus, nhóm 2 dùng sữa có hỗn hợp Lactobaccilus acidophilus với Bifidobacterium animalis và nhóm 3 dùng sữa với giả dược. Theo hãng tin Reuters, so với nhóm 3, số cơn sốt ở nhóm 1 giảm hơn 53%, cơn ho giảm hơn 41% và sổ mũi giảm hơn 28%. Tỷ lệ này lần lượt ở nhóm 2 là 72%, 62% và 59%. Những nhóm có bổ sung vi khuẩn probiotics (gồm Lactobaccilus và Bifidobacterium animalis) nếu có bị sốt, ho, sổ mũi cũng hồi phục nhanh hơn so với nhóm không bổ sung khuẩn probiotics, Probiotics được đánh giá có khả năng giúp cải thiện hệ miễn dịch, tăng cường kháng thể để đẩy lùi bệnh tật hoặc các thành phần lạ trong cơ thể.

   GS.TS. Lê Văn Hiệp